02144003048 Make your dreams come true! یسرا رویاهات رو به واقعیت تبدیل کن! از کجا شروع کنم؟

جوانب حقوقی مربوط به جرم شنود غیرمجاز

منتشر شده توسط یسرا در 1399/8/26
 جوانب حقوقی مربوط به جرم شنود غیرمجاز

جرم شنود غیرمجاز

در عصری زندگی می کنیم که به قرن فناوری اطلاعات و ارتباطات مشهور است. مسلما پیشرفت های ارتباطاتی و اینترنت علاوه بر آن که باعث سهولت انجام کارها شده است، مشکلاتی مانند جرم شنود غیرمجاز را نیز به همراه داشته است.
همان گونه که زندگی روزمره انسان ها تحت تاثیر پیشرفت تکنولوژی و ارتباطات می باشد، جرائم نیز در اثر پیشرفت تکنولوژی دارای تغییراتی شده اند و نمی توان این انتظار را داشت که همانند گذشته، جرائم به شیوه ساده و مشهودی اتفاق بیفتند.
جرایمی همچون کلاهبرداری رایانه‌ای، جعل رایانه‌ای، سرقت رایانه‌ای و دسترسی غیرمجاز و غیره از مثال های بسیار رایجی می باشند که می توان به عنوان جرایم عصر جدید آنها را معرفی کرد.

مجازات شنود غیرمجاز

شنود غیرمجاز نیز یکی از مشکلات بسیار رایجی می باشد که در رفتار اجتماعی و شخصی انسان ها را تاثیر داشته است و حتی در قوانین کشور ما نیز برای آن مجازات هایی تعیین شده است.
شنود غیرمجاز جز آن دسته از جرایم بسیار مهمی می باشد که در ماده 730 قانون مجازات صراحتا به آن اشاره شده است و قانونگذار کشور ما با هدف حفظ نظم اجتماعی و جلوگیری از تضییع حقوق شهروندان، برای آن مجازات تعیین کرده است.
با استناد به ماده 730 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات در رابطه با مجازات شنود غیرمجاز می توان گفت:
هرکس به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه‎های رایانه‎ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (۱۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید اهمیت بالای جرم شنود غیرمجاز در قوانین کشور ما به آن دلیل است که این جرم علیه محرمانگی به حساب می آید.
به عبارتی بهتر می توان گفت که مرتکب جرم شنود غیر مجاز حتی اگر باعث ایجاد ضرر و زیان مالی و معنوی به فرد مقابل نشود، باز هم شامل مجازات خواهد شد؛ چرا که بدون رضایت فرد مذکور وارد حریم شخصی او شده است و به حریم وی تجاوز کرده است.
هرگونه اقدامی که باعث ارتکاب جرم شنود غیرمجاز شود، شامل مجازات مذکور در ماده 730 قانون مجازات اسلامی می شود.

مرتکبین جرم شنود غیرمجاز

با استناد به قانون مجازات می توان گفت که جرم شنود غیر مجاز توسط هر کسی ممکن است صورت گیرد و فرقی ندارد که فرد مذکور در چه سمتی باشد.
در قانون مجازات قبل از سال 1388، قانونگذار تنها جرم شنود غیر مجاز را مختص اشخاص دولتی می دانست، یعنی هر مامور یا مستخدم دولتی که مرتکب جرم شنود غیرمجاز می شد، مجازات شامل حال او می گردید. اما با تصویب قانون مجازات جدید، این جرم شامل تمامی افراد جامعه می باشد و فرقی ندارد که فرد مرتکب شخص وابسته به دولت باشد یا غیردولتی.
در هر صورت ارتکاب جرم شنود غیرمجاز برای تمامی افراد جامعه ممنوع می باشد و هرکس که بدین وسیله به حریم شخصی دیگران تجاوز کند، مجازات خواهد شد.
با استناد به ماده ۵۸۲ قانون مجازات اسلامی:
هر یک از مستخدمین و مامورین دولتی، مراسلات یا مخابرات یا مکالمات تلفنی اشخاص را در غیر مواردی که قانون اجازه داده حسب مورد مفتوح یا توقیف یا معدوم یا بازرسی یا ضبط یا استراق سمع نماید یا بدون اجازه صاحبان آن‌ها مطالب آن‌ها را افشاء نماید به حبس از یک سال تا‌سه سال و یا جزای نقدی از شش تا هجده میلیون ریال محکوم خواهد شد.
 
شنود غیرمجاز

شرایط تحقق جرم شنود غیرمجاز

شاید اکنون برای برخی از افراد این سوال پیش آید که جرم شنود غیرمجاز باید دارای چه شرایطی باشد تا تحقق یابد و شامل مجازات شود؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که اولین شرط و مهم ترین شرطی که باعث می شود تا عمل شنود، غیرمجاز یا همان جرم نامیده شود آن است که این عمل بدون آگاهی و رضایت گیرنده و فرستنده صدا صورت گیرد و مطالبی که در آن مطرح می شود جز مسائلی باشد که عموم مردم از آن اطلاع ندارند و با عمل شنود غیر مجاز، این اطلاعات جدید فاش می شود.
این موضوع بیانگر آن می باشد که در برخی از مواقع ممکن عمل شنود کاملا به صورت قانونی انجام شود. قانونگذار کشور ما همان گونه که عمل شنود غیرمجاز را جرم تلقی کرده است و برای آن مجازات نیز تعیین کرده است، برای شنود قانونی نیز شرایطی را مشخص کرده است:

شرط اول

برخی از مقامات و اشخاص دولتی استثنا به حساب می آیند و با هدف حفظ نظم جامعه و حفاظت از مردم، از جانب قانونگذار اجازه شنود و ضبط مکالمات و پیام های برخی از افراد را دارند و در چنین مواقعی، شنود به عنوان جرم تلقی نمی گردد؛ چرا که این افراد در حال انجام وظایف قانونی خود می باشند.
با وجود آن که شنود قانونی جرم تلقی نمی گردد اما باید این افراد نیز از جانب دولت دارای مجوز قانونی باشند. با استناد به اصل 22 قانون اساسی صراحتا در رابطه با این موضوع امده است که:
حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون مجاز دانسته است. مانند اجازه ای که قضات برای کشف جرم برای شنود و یا ورود پنهانی می دهند.
همچنین بر اساس اصل ۲۵ قانون اساسی، بازرسی و نرساندن نامه ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکس، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آن ها، استراق سمع و هر گونه تجسس ممنوع است مگر به حکم قانون.

در رابطه با این موضوع ممکن است اکنون این چالش ذهنی برای ما پیش آید که در چه مواردی امکان شنود مجاز و قانونی وجود دارد؟

در پاسخ به این سوال با تفسیر و تحلیل ماده 104 قانون آیین دادرسی کیفری، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
موضوع صرفا مربوط به امنیت کشور بوده یا برای احقاق حقوق افراد لازم باشد. بنابراین چنانچه، موضوع مربوط به غیر از این دو مورد باشد، قاضی نمی تواند اجازه شنود را صادر کند.
اجازه شنود تلفن تنها و منحصرا توسط قاضی صادر می شود. بنابراین دستور مقام قضایی مربوطه توسط هر شخص یا مقامی باشد، غیر قانونی است و جرم محسوب می شود.
امر شنود باید ضرورت داشته باشد. بنابراین قاضی باید درباره یکی از امور مذکور ابتدا ضرورت امر را احراز کند، یعنی شنود باید در کشف حقیقت موثر باشد و قاضی به کمک وسایل و دلایل دیگر نتواند حقیقت را کشف کند. بر این اساس، چنانچه قاضی از طریق قرائن و امارات دیگر یا اظهارات شهود یا اسناد کتبی بتواند به حقیقت برسد، انجام شنود ضرورت ندارد، اگر چه در کشف حقیقت موثر باشد.

شرط دوم

یکی دیگر از شروط اساسی که باید برای ارتکاب جرم شنود غیرمجاز به آن اشاره کرد آن است که محتوا باید در حال انتقال باشد.
به بیانی بهتر می توان گفت هنگامی که محتوا از جانب فرستنده در حال انتقال به گیرنده می باشد، شنود جرم تلقی می شود اما اگر محتوا به فرد گیرنده یا مقصد برسد و سپس شخص ثالثی به آن دست پیدا کند، نمی توان گفت که این عمل شنود غیرمجاز تلقی می شود.
به مثال زیر دقت کنید تا موضوع برای شما به صورت روشن تر تفهیم شود:
اگر فرد (الف)، یک پیام را به فرد(ب) ارسال کند و و در نهایت هنگامی که فرد (ب) پیام را دریافت کرده است، شخص (ج) نیز بدون رضایت فرد(الف) و (ب) به سراغ پیام مذکور بیاید و از محتوای آن اطلاع پیدا کند، با وجود این که رفتار فرد (ج) نیز جرم تلقی می شود، نمی توان این رفتار را جرم شنود غیرمجاز نامید، چرا که در جرم شنود غیرمجاز، محتوا باید حتما در حال انتقال باشد و فرد (ج) به آن دست پیدا کند.

شنود غیرمجاز شامل چه مواردی می باشد؟

شاید در نگاه اول اینطور به نظر بیاید که جرم شنود غیر مجاز همان استراق سمع و پنهانی گوش کردن می باشد، اما حقیقت آن است که در اصطلاح قانونی این دو موضوع کاملا با یکدیگر متفاوت می باشد و معنای یکسانی ندارند.
استراق سمع به معنای همان پنهانی گوش کردن می باشد اما شنود غیرمجاز در هر سه حالت زیر اتفاق می افتد:
  1. شنیداری (صوت)
  2. دیداری (عکس)
  3. نوشتاری (پیام و ایمیل)

نکاتی مهم در رابطه با جرم شنود غیرمجاز

  1. اگر فردی به صورت اتفاقی و غیر ارادی به اطلاعات افراد دیگری دست پیدا کند و از محتوای تماس تلفنی آنان اطلاع یابد یا محتوای پیام های ارسال شده کسی را ببیند، نمی توان گفت که فرد مرتکب جرم شنود غیر مجاز شده است؛ چرا که به طور غیر ارادی و بدون اختیار به این اطلاعات دست یافته است و با نقشه قبلی و آگاهانه اقدام به این کار نکرده است.
  2. به این موضوع دقت داشته باشید که شنود غیرمجاز باید در رابطه با اطلاعات غیر عمومی و شخصی اتفاق بیفتد. شخصی بودن اطلاعات بدان معنا می باشد که مطالبی که بین دو نفر در حال رد و بدل است تنها مربوط به آنها باشد و به عموم مردم ارتباط نداشته باشد و یا آن که دیگران (حتی افراد قانونی) نیز اجازه دستیابی به این اطلاعات شخصی را نداشته باشند.
اطلاعات عمومی مواردی می باشد که همه مردم از آن اطلاع دارند و یا آن که اطلاع رسانی در رابطه با این موارد باعث ضررو زیان و آسیب شخصی به فرد فرستنده و گیرنده نشود، مگر آن که مطلب مذکور مربوط به امنیت دیگر افراد جامعه باشد.

جرم شنود غیرمجاز در قانون جرائم رایانه ای

جرم شنود غیرمجاز جز مواردی می باشد که در سال های اخیر بسیار به آن اهمیت داده شده است و در قوانین جرایم رایانه ای نیز به آن اشاره شده است، چرا که با ورود سودجویان و کلاهبرداران به عرصه تکنولوژی، بسیار دیده شده است که حریم شخصی افراد مورد تعرض و جاسوسی قرار گرفته است و جرم شنود غیرمجاز در چنین مواقعی باعث ایجاد ضرر و زیان مادی و معنوی به این افراد شده است.
در ماده730 قانون مجازات اسلامی (ماده 2 قانون جرائم رایانه ای) در رابطه با این موضوع آمده است که:
هر کس به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند، به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (10.000.000) ریال تا چهل میلیون (40.000.000) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

جاسوسی رایانه ای

توجه داشته باشید که در برخی از موارد هدف سودجویان و کلاهبرداران از شنود غیرمجاز به جاسوسی رایانه ای ارتباط دارد و با استناد به ماده 731 قانون مجازات اسلامی (ماده 3 قانون جرائم رایانه ای)، در رابطه با نوع جرم و هدف از جاسوسی رایانه ای، مجازات هایی در نظر گرفته شده است که قاضی پرونده می تواند با تطبیق نوع جرم مرتکب، مجازات را مشخص کند:
هر کس به طور غیرمجاز نسبت به داده های سری در حال انتقال یا ذخیره شده در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا حامل های داده مرتکب اعمال زیر شود، به مجازات های مقرر محکوم خواهد شد:
  1. دسترسی به داده های مذکور یا تحصیل آنها یا شنود محتوای سری در حال انتقال، به حبس از یک تا سه سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (20.000.000) ریال تا شصت میلیون (60.000.000) ریال یا هر دو مجازات.
  2. در دسترس قرار دادن داده های مذکور برای اشخاص فاقد صلاحیت، به حبس از دو تا ده سال.
  3. افشاء یا در دسترس قرار دادن داده های مذکور برای دولت، سازمان، شرکت یا گروه بیگانه یا عاملان آنها، به حبس از پنج تا پانزده سال. داده های سری داده هایی است که افشای آنها به امنیت کشور یا منافع ملی لطمه می زند.
 
کلاهبرداری رایانه‌ای, جعل رایانه‌ای, سرقت رایانه‌ای, دسترسی غیرمجاز, جرم شنود غیرمجاز, استراق سمع, شنود غیر مجاز, جاسوسی رایانه ای, ,
سلام روز بخیر ...  آیا راه اندازی کانال تلگرام جهت فروش شماره های مجازی تلگرام ، واتس آپ و اینستاگرام جرم محسوب میشه و یک عمل غیر قانونی هست ؟ چون چند وقتی هست که پلیس فتا منو خواستن و گیر دادن که کارت جرمه و مجازات داره ، من هم میترسم ازین تهدیدها .. چکار باید بکنم ؟

پاسخ برای این سوال ثبت شده است
الان که تلگرام فیلتر شده است، باز هم باید شامد بگیریم؟ فعالیتمان غیرقانونی نیست؛ اما بازخواستمان نکنند؟

پاسخ برای این سوال ثبت شده است
سلام روز بخیر ، یک سوال تخصصی جرایم اینترنتی از یک وکیل سایبری داشتم ، یکی از آشنایان ما به بنده تهمت ارتباط تلفنی نامشروع با با همسرخودش زده و این موضوع در بین فامیل پیچیده و همسر من از منزل رفته است ، من کل پرینت تماس های خود را از همراه اول گرفته ام و شوهر اون خانم هم کلیه ی تماس های ایشون رو چک کرده اند ، و ثابت شده که چیزی نبوده است ، اما ایشون فشار آورده که باید پرینت پیام های اینستا ، واتس آپ و تلگرام را هم باید بگیریم. من برای این مساله به چندین وکیل مراجعه کردم و هر کسی یه چیزی میگه ، یکی میگه میشه پرینت گرفت و یکی میگه نه نمی شه ، یک وکیل گفته 5 میلیون به من بده تا من برم برات بگیرم ، میخواستم ببینم داره درست میگه ؟؟

پاسخ برای این سوال ثبت شده است