نقش آفرینی سازمان ها، تشکل ها و مراجع قانونی در اکوسیستم کسب و کار های آنلاین

مراجع قانونی در اکوسیستم کسب وکارهای آنلاین, انجمن های صنفی کسب و کارهای رایانه‌ای, اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی, تشکل های صنفی, اتحادیه ها, دادسرای تخصصی جرایم اینترنتی, پلیس فتا, کسب و کارهای رایانه‌ای, کسب و کارهای مجازی, مراجع قانونی در کسب و کارهای آنلاین,

 
در اکوسیستم کسب و کار‌های آنلاین، مراجع قانونی، سازمان‌ها و تشکل‌های مختلفی نقش آفرینی می‌کنند. بعضی از این سازمان‌ها، دولتی و  بعضی تشکل‌های صنفی هستند و در کنار آن ها، انجمن‌هایی را فعالین این حوزه‌ها تشکیل داده اند. در ادامه فعالیت هر کدام از این مراجع را به اختصار توضیح می‌دهیم.
 
 سازمان‌های دولتی:
- پلیس فتا که وظیفه بررسی و نظارت اجرای قوانین در فضای مجازی در حوزه‌های اطلاعاتی، مبارزه با جرایم و فعالیت‌های پیشگیرانه مرتبط با IT، ICT  و کسب و کار‌ها را دارد.
- پلیس اماکن که یکی از ضابطین قوه قضاییه در تشکیلات پلیسی و بازوی اجرایی اتحادیه‌ها و اتاق اصناف است. از این رو همه کسب‌و‌کار‌ها و شرکت‌های IT عضو اتحادیه به نوعی یک رابطه معنادار با اماکن دارند. ضمناً کسب و کارهای خدماتی نیز برای تایید هویت کارکنانشان باید از اماکن، استعلام بگیرند. 
- معاونت دادستانی کل کشور در حوزه فضای مجازی بر حوزه فضای مجازی و هر کسب و کاری در این حیطه نظارت دارد. همچنین دبیرخانه فیلترینگ و کمیته فیلترینگ نیز در این بخش فعالیت می‌کنند. همچنین معاونت دادستاتی کل کشور در حوزه فضای مجازی مدعی العموم پیگیری اموری است که عفت یا نظم عمومی جامعه را خدشه دار می‌کند.
- دادسرای تخصصی جرایم اینترنتی شهرستان‌ها به اقتضای مصوبه شورای عالی فضای مجازی باید برای فعالیت‌های پیشگیرانه ورود کنند و به شکایات افراد در حوزه‌های نرم افزاری، خرید‌های اینترنتی، کلاهبرداری، هتک حیثیت و تمام جنبه‌های جرایم اینرنتی وارد عمل شود.
- معاونت فناوری ریاست جمهوری هم یکی از سازمان‌های دولتی حامی کسب و کار‌های فناورانه مثل شرکت‌های دانش -بنیان، کسب و کار‌های اینترنتی و کسب و کار‌های حوزه IT و شرکت‌های تولید نرم افزار و به طور کلی کسب‌و‌کار‌های نو‌پا است.
- سازمان فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات وظیفه حمایت از کسب و کار‌ها در راستای تجاری‌سازی آن‌ها را دارد. این سازمان وظیفه اعطای وام به کسب‌و‌کار‌های اینترنتی، برگزاری دوره‌ها و طرح‌های کار‌آفرینی برای کسب و کار‌های اینترنتی و شرکت‌های حوزه IT را دارد.
- سازمان تنظیم مقررات براساس مصوبات کمیته تنظیم مقررات وظیفه قانونگذاری و رگولاتوری حوزه حقوق فناوری اطلاعات کشور را دارد. 
 
تشکل های صنفی یا اتحادیه‌ها:
طبق قانون نظام صنفی رایانه‌ای کشور، اتحادیه‌ها با هدف سازماندهی شرکت‌های IT و مهندسین و مشاورین این حوزه، گرد هم جمع شده‌اند و یک تشکل صنفی را شکل داده‌اند. اتحادیه‌های صنفی وظیفه دارند هیئت مدیره‌ای از اعضای اصناف فناوری و اطلاعات تشکیل داده و از طریق آن کمیسیون رسیدگی به شکایت را ایجاد کنند تا شکایات مربوطه؛ به این بخش ارجاع داده شود. همچنین کمیسیون آموزش و کمیسیون حل اختلاف نیز زیر نظر اتحادیه‌ها فعالیت می‌کنند. اتحادیه موظف است جواز کسب و کار‌ها را به شکل نوبه‌ای بازرسی و بررسی کند و هر کسب و ‌کاری نیز وظیفه دارد در آغاز فعالیت خود از اتحادیه مجوز فعالیت بگیرد. 
 
اتحادیه‌های فعال زیر نظر تشکل‌های صنفی عبارتند از:
- اتحادیه کسب و کار‌های اینترنتی زیر نظر اتاق اصناف ایران تنها به کسب و کار های اینترنتی که خدمات آنلاین ارائه میدهند و یا فروشگاه اینترنتی دارند، می‌پردازد. وظیفه‌ی این اتحادیه اجرای مقررات تعیین شده در سازمان نظام صنفي و حمايت از حقوق صنفي اعضا، ايجاد و تحکيم اصول همکاري بين اعضای اصناف، تلاش براي بهبود محيط کسب و کار، تعامل با دستگاه‌هاي دولتي، نهادهاي عمومي غير دولتي و بخش خصوصي در راستاي وظايف و اختيارات خود، همچنين تلاش در راستاي ارتقا کيفي خدمات رساني اعضا به مردم و رسيدگي به شکايات و حل اختلاف، بازرسي واحدهاي صنفي، فني و آموزشي را دارد. 
- اتحادیه صنف فناوران رایانه تهران درواقع رابطی میان سازمان‌های دولتی و اعضا است که با هدف حمایت، آسیب شناسی و برطرف نمودن مشکلات، شناسایی و معرفی واحدهای خوش نام، برخورد با واحدهای متخلف در جهت ضایع نشدن حقوق اعضای قانونی، ارتقای سطح دانش کیفی، برگزاری نمایشگاه های تخصصی، برگزاری و اجرای امکانات رفاهی و آگاهی بخشی به اعضا برای آشنایی با قوانین و مصوبات تازه و حمایت اعضا در امور مالیاتی فعالیت می‌کند. همچنین به عنوان مرجعی قانونی از طریق کمیسیون‌های خود در جهت پیشگیری و رفع مشکلات اعضایش و برای حمایت از آن‌ها وظیفه دارد بر فروشگاه‌های آنلاین مرتبط به خرید و فروش و ارائه خدمات اولیه رایانه و ماشین‌های اداری و لوازم مربوطه تولید، فروش و تعمیرات ماشین‌های اداری، رایانه و قطعات مربوطه نظارت داشته باشد. همچنین این اتحادیه موظف است بر فعالیت‌های دفتر‌های خدمات حضوری اینترنت (کافی نت)، دفتر تولید و توزیع انواع نرم افزارهای آماده (غیرسفارشی)، خدمات کامپیوتری به صورت اینترنتی (غیرحضوری) و خدمات نصب و راه اندازی شبکه کامپیوتر سرکشی و نظارت داشته باشد. همچنین از خدمات این اتحادیه میتوان به ثبت شکایات، صدور پروانه کسب، صدور کارت مباشرت، برگزاری کمیسیون‌ها و ارائه مجوز خدمات پس از فروش و گارانتی تعویض و تعمیر اشاره کرد. 
- نظام صنفی رایانه‌ای کشور از سال 1379 سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور با هدف تنظیم مناسبات بخش خصوصی و دولت و مشارکت موثر در سازماندهی امور تجاری با تصویب ماده 12 قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه‌ای در جهت ساماندهی فعالیت‌های تجاری رایانه‌ای مجاز، تلاش دارد به مناسبات بخش خصوصی و دولت در حوزه فناوری اطلاعات نظم بخشد. در ضمن از حیثیت و حقوق حرفه‌ای اصناف دفاع کند و با مشارکت در تصمیم سازی برای این حوزه مسیر را برای سطوح اجرایی، سطوح سیاستگذاری و برنامه ریزی روشن و هموار کند. از دیگر وظایف این سازمان میتوان به حمایت و رسیدگی آن از شرکت‌های فعال در زمینه IT، سخت افزار و نرم افزار و اینترنت و مخابرات اشاره کرد. این سازمان همچنین وظیفه اعطای مجوز را دارد و با یاری کمیسیون‌های تخصصی با دولت در حل معضلات شرکت‌های IT پیشقدم است. 
 
انجمن‌های صنفی کسب و کار‌های رایانه‌ای:
این انجمن‌ها در واقع سازمان های مردم نهادی هستند که وظیفه حمایت از کسب و کار‌های اینترنتی را به عهده دارند. انجمن‌ها با نمایندگان کسب و کار‌ها و دولت در ارتباط هستند. همفکری و حمایت صنفی در این فضا برای کسب و کار‌ها می تواند پیامد‌های مثبتی داشته باشد اما عضویت در این انجمن‌ها بر خلاف تشکل‌ها اجباری نیست. هرچند که داشتن پروانه عضویت انجمن‌ها می‌تواند به نفع کسب و کار تمام شود.