02144003048 Make your dreams come true! یسرا رویاهات رو به واقعیت تبدیل کن! از کجا شروع کنم؟

قوانین تجارت در حوزه مسئولیت های شرکت و مدیران

منتشر شده توسط یسرا در 1399/8/24
قوانین تجارت در حوزه مسئولیت های شرکت و مدیران

مسئولیت های شرکت و مدیران

در این مقاله سعی داریم به طور مختصر در خصوص شرکت های تجاری و ثبت آن و مسئولیت های شرکت و مدیران مطالبی را بیان کنیم.
قبل از آن ،لازم است انواع شراکت و تعاریف آن را توضیح دهیم.

شرکت به دو نوع مدنی و تجاری تقسیم می شود

شرکت مدنی طبق ماده 571 قانون مدنی عبارت است از اجتماع حقوق مالکان متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه؛ به این معنا که شرکا به صورت مشاع مالک مال الشرکه هستند.
شرکت مدنی ممکن است به صورت قهری ایجاد شود؛ مثل ملکی که به ورثه به ارث می رسد و وراث در آن به صورت مشاعی و بدون اراده خود شریک می شوند و یا ممکن است به صورت ارادی باشد. بدین نحو که طرفین مبادرت به انعقاد عقد شرکت می نمایند.
در بررسی مسئولیت های شرکت و مدیران شرکت های مدنی، لازم است بدانید که شرکت مدنی شخصیت حقوقی مستقل از شرکا ندارد و هر یک از شرکا هر زمان بخواهد می تواند شراکت را بر هم بزند.
شرکت تجاری در قانون تجارت تعریف نشده است و تنها انواع شرکت های تجاری را بیان کرده است. حقوقدانان تعاریف مختلفی از شرکت تجاری ارائه نموده اند که ما در این نوشتار به تعریف دکتر ربیعا اسکینی بسنده می کنیم.
ایشان شرکت تجاری را این گونه تعریف می کنند:
شرکت تجاری، قراردادی است که به موجب آن دو یا چند نفر توافق می کنند سرمایه مستقلی را که از جمع آورده های آنها تشکیل می شود، جمع کنند و به مؤسسه ای که برای انجام مقصود خاصی تشکیل می گردد، اختصاص دهند و در منافع و زیان های احتمالی حاصل از به کارگیری سرمایه سهیم شوند.
شرکت تجاری دارای شخصیت حقوقی مستقل از شرکا است و شرکا با توجه به نوع شرکتی که تأسیس می کنند و میزان سرمایه ای که آورده اند در سود و زیان شرکت شریک می شوند.

انواع شرکت های تجاری و مسئولیت های شرکت و مدیران آنها

هنگامی که قصد تأسیس و ثبت شرکتی را دارید باید با توجه به انگیزه و نوع فعالیتی که می خواهید انجام دهید، تعداد شرکا، میزان سرمایه و نوع شرکت را انتخاب نمایید.
طبق ماده 20 قانون تجارت 7 نوع شرکت داریم:
  1. شرکت سهامی (عام و خاص)
  2. شرکت با مسئولیت محدود
  3. شرکت تضامنی
  4. شرکت نسبی
  5. شرکت مختلط سهامی
  6. شرکت مختلط غیرسهامی
  7. شرکت تعاونی (تولید و مصرف)
در بین شرکت هایی که در قانون تجارت تعریف شده، به دلیل مزیت ها و شرایطی که شرکت با مسئولیت محدود و شرکت سهامی خاص دارند افراد بیشتر تمایل به تشکیل این دو نوع شرکت دارند؛ البته به غیر از مشاغلی که بایستی حتماً در قالب مشخصی ایجاد شوند مثل صرافی ها که باید در قالب شرکت تضامنی تشکیل شوند و افراد حق انتخاب ندارند.
در ادامه به تعریف هریک از شرکت های تجاری و مسئولیت های شرکت و مدیران آنها به طور خلاصه می پردازیم.

شرکت سهامی

شرکتی است که سرمایه ی آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام، محدود به مبلغ اسمی سهام آن ها است. این شرکت، بازرگانی محسوب می شود، حتی اگر موضوع فعالیت آن امور بازرگانی نباشد. شرکت سهامی به دو نوع عام و خاص تقسیم می شود:
در شرکت سهامی خاص تعداد شرکا نباید از سه نفر کمتر باشد و تمام سرمایه شرکت در موقع تأسیس، منحصراً توسط موسسین تأمین می شود. سرمایه شرکت از یک میلیون ریال نباید کمتر باشد.
در این نوع شرکت کلیه سهام شرکت در اختیار سهامداران و اعضای هیئت مدیره که نام آن ها در اساسنامه و مدارک شرکت درج شده است بوده و افراد دیگر فقط در صورتی می توانند سهامدار این شرکت باشند که با تنظیم صورت جلسه ورود به شرکت و انتقال سهام، بخشی از سهام را مالک شوند.
در شرکت سهامی عام تعداد شرکا نباید از 5 نفر کمتر باشد و موسسین قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تأمین می کنند. در این شرکت حداقل 51 درصد سهام از طریق بورس به عموم مردم واگذار می شود. سرمایه شرکت از پنج میلیون ریال نباید کمتر باشد. شرکت های سهامی عام، تنها شرکت هایی هستند که در بورس پذیرفته می شوند.
 
مسئولیت های شرکت و مدیران

شرکت با مسئولیت محدود و مسئولیت های شرکت و مدیران

شرکتی است که بین دو یا چند نفر برای امور تجارتی تشکیل شده وهر یک از شرکا، بدون این که سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد، فقط تا میزان سرمایه خود در شرکت، مسئول قروض و تعهدات شرکت است.
در اسم شرکت باید عبارت (با مسئولیت محدود) قید شود؛ در غیر این صورت، آن شرکت در مقابل اشخاص ثالث شرکت تضامنی محسوب و تابع مقررات آن خواهد بود.
اسم شرکت نباید متضمن اسم هیچ یک از شرکا باشد، والا شریکی که اسم او در اسم شرکت قید شده در مقابل اشخاص ثالث، حکم شریک ضامن در شرکت تضامنی را خواهد داشت.
شرکت با مسئولیت محدود زمانی تشکیل می شود که تمام سرمایه نقدی پرداخت و سهم الشرکه غیر نقدی (می تواند شامل اموال منقول مثل خودرو یا غیرمنقول مثل ملک باشد) نیز تقویم و تسلیم شده باشد.
در شرکت با مسئولیت محدود شرکا معمولاً با یکدیگر دوست یا همکار و یا فامیل هستند.

شرکت تضامنی

این شرکت بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می شود. یعنی اگر دارایی شرکت برای پرداخت تمام دیون کافی نباشد، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام دیون شرکت هستند.

شرکت مختلط غیر سهامی و مسئولیت های شرکت و مدیران

شرکتی است که برای امور تجارتی در تحت اسم مخصوصی بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل می شود.
شریک ضامن، مسئول کلیه قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود. شریک با مسئولیت محدود کسی است که مسئولیت او فقط تا میزان سرمایه ای است که در شرکت گذارده و یا بایستی بگذارد.
این شرکت در مواقعی کاربرد دارد که تاجر نیاز به سرمایه دارد؛ بنابراین تعدادی شریک در شرکت خود وارد می کند و مسئولیت آن ها را به میزان سرمایه ای که آورده اند محدود می کند و خود به عنوان شریک ضامن تعهدات شرکت را ضمانت می نماید. پس اگر سرمایه شرکت برای پرداخت قروض کافی نبود فقط شریک ضامن مسئولیت دارد.

شرکت مختلط سهامی

شرکتی است که در تحت اسم مخصوصی بین یک عده شرکای سهامی و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل می شود.
سرمایه شرکای سهامی سرمایه به صورت سهام یا قطعات سهام درآمده و مسئولیت آن ها تا میزان همان سرمایه ای است که در شرکت دارند. شریک ضامن کسی است که سرمایه او به صورت سهام درنیامده و مسئول کلیه ی قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود.

شرکت نسبی و مسئولیت های شرکت و مدیران

شرکتی است که برای امور تجارتی در تحت اسم مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل و مسئولیت هر یک از شرکا به نسبت سرمایه ای است که در شرکت گذاشته اند. هر یک از شرکا به نسبت سرمایه ای که در شرکت آورده، مسئول پرداخت قروض شرکت است.

ثبت شرکت

قبل از تاسیس و ثبت شرکت خود، لازم است در مورد نوع فعالیتی که قصد دارید در قالب شرکت تجاری انجام دهید و مسئولیت های شرکت و مدیران شرکت و شرکای خود، تکالیف قانونی که بر عهده شما قرار خواهد گرفت و موارد دیگر اطلاعات کافی کسب کنید و بعد از آن به ثبت شرکت اقدام نمایید.
مطابق ماده 195 قانون تجارت ثبت کلیه شرکت های مذکور در قانون تجارت الزامی و تابع جمیع مقررات قانون ثبت شرکت ها است و در صورت عدم ثبت، هر ذینفع می تواند به اداره ثبت شرکت ها مراجعه کرده و درخواست نماید تا وجوهی را که بابت سهام یا سهم الشرکه خود پرداخت کرده است را به وی مسترد کنند.
البته تشکیل شخصیت حقوقی شرکت منوط به ثبت آن در اداره ثبت شرکت ها نمی باشد و زمانی که شرکت تشکیل می گردد، شخصیت حقوقی آن شکل می گیرد و به محض ایجاد دارای حقوق و تعهدات می شود.

مسئولیت های شرکت و مدیران در حوزه مسئولیت های مدنی

موسسین هنگام تأسیس شرکت و پس از آن، اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت دارای وظایف و اختیاراتی هستند که در قانون و اساسنامه پیش بینی شده است.
در صورتی که به وظایف و تکالیف خود چه بر اثر خطا و سهل انگاری و چه از روی عمد عمل ننمایند مسئول جبران کلیه خسارات وارده به شرکت می باشند؛ علاوه بر آن ممکن است عمل آنها جنبه کیفری داشته و به مجازات مقرر در قانون نیز محکوم گردند.
 
برای اثبات مسئولیت مدنی مدیر متخلف بایستی رابطه علیت بین زیان وارده و عمل وی وجود داشته باشد بدین معنا که بتوان خسارت وارده به شرکت، سهامداران و یا اشخاص ثالث را ناشی از خطا و سهل انگاری مدیر دانست در غیر این صورت مسئولیتی متوجه وی نخواهد بود.
مسئولیت مدنی مدیران ممکن است به صورت مشترک یا تضامنی باشد که البته اصل بر مسئولیت اشتراکی است و مسئولیت تضامنی استثناء است و نیاز به تصریح قانون یا توافق خصوصی طرفین دارد.
ماده 142 لایحه اصلاحی قانون تجارت در مورد مسئولیت اشتراکی این گونه بیان می کند:
مدیران و مدیر عامل شرکت در مقابل شرکت و اشخاص ثالث نسبت به تخلف از مقررات قانونی یا اساسنامه شرکت و یا مصوبات ‌مجمع عمومی بر حسب مورد منفرداً یا مشترکاً مسئول می‌باشند و دادگاه حدود مسئولیت هر یک را برای جبران خسارت تعیین خواهد نمود.
در اینجا و در حیطه مسئولیت های شرکت و مدیران آن، هر یک از اعضاء هیئت مدیره و مدیر عامل بر اساس میزان خسارات وارده مسئول است ولی در مسئولیت تضامنی هر یک مسئول کلیه خسارات وارده می باشند که در ماده 143 لایحه اصلاحی قانون تجارت به آن تصریح شده است و بیان می کند
در صورتی که شرکت ورشکسته شود یا پس از انحلال معلوم شود که دارایی شرکت برای تأدیه دیون آن کافی نیست دادگاه صلاحیت دار‌ می‌تواند به تقاضای هر ذینفع، هر یک از مدیران و یا مدیر عامل را که ورشکستگی شرکت یا کافی نبودن دارایی شرکت به نحوی از انحاء معلول تخلفات ‌او بوده است منفرداً یا متضامناً به تأدیه آن قسمت از دیونی که پرداخت آن از دارایی شرکت ممکن نیست محکوم نماید.
مسئولیت تضامنی در ماده 273 لایحه نیز صراحتا ذکر شده است:
در صورت صدور حکم قطعی بر بطلان شرکت یا بطلان عملیات یا تصمیمات شرکت کسانی که مسئول بطلان هستند متضامناً مسئول ‌خساراتی خواهند بود که از آن بطلان به صاحبان سهام و اشخاص ثالث متوجه شده است.
همان طور که در بالا اشاره کردیم مطابق ماده 142 قانون تجارت، مسئولیت مدنی هیئت مدیره و مدیرعامل ممکن است ناشی از تخلف از قانون یا تخلف از مفاد اساسنامه باشد، که در ادامه به برخی از مواردی که منجر به مسئولیت مدنی مدیران می شود اشاره می نماییم.
در ماده 133 لایحه اصلاحی قانون تجارت مقرر شده است:
مدیران و مدیر عامل نمی‌توانند معاملاتی نظیر معاملات شرکت که متضمن رقابت با عملیات شرکت باشد انجام دهند. هر مدیری که از‌ مقررات این ماده تخلف کند و تخلف او موجب ضرر شرکت گردد مسئول جبران آن خواهد بود. منظور از ضرر در این ماده اعم است از ورود خسارت یا‌ تفویت منفعت.
مواد 121.120.119 لایحه اصلاحی وظایف مدیران در تشکیل جلسات هیئت مدیره و ماده 140 لایحه در خصوص الزام به اندوخته قانونی و مواد دیگر لایحه اصلاح قانون تجارت وظایف و تکالیف مدیران را به طور کامل شرح می دهد که در صورت عدم رعایت این قوانین مدیران در مقابل شرکت و اشخاص ثالث مسئولیت خواهند داشت.

مسئولیت های شرکت و مدیران در حیطه مسئولیت های کیفری

به موجب اصل قانونی بودن جرم و مجازات هیچ عملی را نمی توان جرم و قابل مجازات دانست مگر این که در قانون قبلاً جرم انگاری شده و برای آن مجازات تعیین شده باشد.
ممکن است جرایمی که یک مدیر مرتکب می شود، مانند هر شخص دیگری بدون در نظر گرفتن سمت شغلی و جایگاه وی مطابق قانون مجازات اسلامی و قوانین دیگر جرم و قابل مجازات باشد؛ مثل جعل، کلاهبرداری، سرقت.
در قانون تجارت قانونگذار با توجه به موقعیت و جایگاه مدیران و مسئولیتی که انها در قبال شرکت و سهامداران و اشخاص ثالث دارند و اهمیت این موضوع، موادی را به بیان مقررات جزایی و مسئولیت کیفری مدیران اختصاص داده است و برای مدیران مجازات کیفری در نظر گرفته است.
در ادامه به برخی از این مواد قانونی و جرایم و مسئولیت های شرکت و مدیران اشاره می کنیم.
ماده 253 لایحه برای کسانی که مانع حضور سهامدار در جلسات مجمع عمومی می شوند و کسانی که با خدعه و نیرنگ خود را دارنده سهام معرفی می کنند حبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی مقرر نموده است.
‌ماده 254 نیز برای رئیس و اعضاء هیأت مدیره شرکت سهامی که حداکثر تا 6 ماه پس از پایان هر سال مالی مجمع عمومی عادی صاحبان سهام را دعوت ‌نکنند حبس از دو تا شش ماه یا جزای نقدی یا هر دو مجازات را در نظر گرفته است.
ماده 262 لایحه به جرم انگاری جرایمی که توسط رئیس و اعضا هیئت مدیره و مدیر عامل ارتکاب می یابد پرداخته است.
در شرکت با مسئولیت محدود نیز ماده 115 قانون تجارت به مسئولیت کیفری مدیران اشاره نموده است و اشخاص ذیل را کلاهبردار محسوب می کند:
  1. ‌موسسین و مدیرانی که برخلاف واقع پرداخت تمام سهم‌الشرکه نقدی و تقویم و تسلیم سهم‌الشرکه غیر نقدی را در اوراق و اسنادی که باید‌برای ثبت شرکت بدهند اظهار کرده باشند.
  2. کسانی که به وسیله متقلبانه سهم‌الشرکه غیر نقدی را بیش از قیمت واقعی آن تقویم کرده باشند.
  3. مدیرانی که با نبودن صورت دارایی یا با استناد صورت دارایی مزور منافع موهومی را بین شرکاء تقسیم کنند. طبق ماده 143 قانون مجازات اسلامی در مسؤلیت کیفری اصل بر مسؤلیت شخص حقیقی است و شخص حقوقی در صورتی دارای مسئولیت کیفری است که در تعیین مسئولیت های شرکت و مدیران آن، نماینده قانونی شخص حقوقی به نام یا در راستای منافع آن مرتکب جرمی شود و مسؤلیت کیفری اشخاص حقوقی مانع مسؤلیت اشخاص حقیقی مرتکب جرم نیست.

مجازات شرکت به عنوان شخص حقوقی

از آنجایی که شرکت شخص حقوقی می باشد نمی توان مجازات هایی اشخاص حقیقی مثل حبس و شلاق را برای آن اعمال کرد. بنابراین قانونگذار در ماده 20 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مجازات هایی را که برای اشخاص حقوقی مقرر کرده است عبارتند از:
  1. انحلال شخص حقوقی
  2. مصادره کل اموال
  3. ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی به طور دائم یا حداکثر برای مدت پنج سال
  4. ممنوعیت از دعوت عمومی‌‌ برای افزایش سرمایه به ‌طور دائم یا حداکثر برای مدت پنج سال
  5. ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری حداکثر برای مدت پنج سال
  6. جزای نقدی
  7. انتشار حکم محکومیت به ‌وسیله رسانه‌ها
همان طور که ملاحظه نمودید اعضای هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت با توجه به این که مسئول اداره شرکت می باشند و به نحوی به اموال و دارایی شرکت و سهامداران دسترسی داشته و امین محسوب می گردند، قانون گذار مقررات سختگیرانه ای را برای آنان مقرر کرده است تا از تضییع حقوق شرکت، سهامداران و اشخاص ثالث جلوگیری نماید و علاوه بر آن، برای شرکت هم به عنوان شخص حقوقی مجازات در نظر گرفته است.
 
شرکت سهامی, شرکت با مسئولیت محدود, شرکت تضامنی, شرکت نسبی, شرکت مختلط سهامی, شرکت مختلط غیرسهامی, شرکت تعاونی, ,
سلام روز بخیر ...  آیا راه اندازی کانال تلگرام جهت فروش شماره های مجازی تلگرام ، واتس آپ و اینستاگرام جرم محسوب میشه و یک عمل غیر قانونی هست ؟ چون چند وقتی هست که پلیس فتا منو خواستن و گیر دادن که کارت جرمه و مجازات داره ، من هم میترسم ازین تهدیدها .. چکار باید بکنم ؟

پاسخ برای این سوال ثبت شده است
الان که تلگرام فیلتر شده است، باز هم باید شامد بگیریم؟ فعالیتمان غیرقانونی نیست؛ اما بازخواستمان نکنند؟

پاسخ برای این سوال ثبت شده است
سلام روز بخیر ، یک سوال تخصصی جرایم اینترنتی از یک وکیل سایبری داشتم ، یکی از آشنایان ما به بنده تهمت ارتباط تلفنی نامشروع با با همسرخودش زده و این موضوع در بین فامیل پیچیده و همسر من از منزل رفته است ، من کل پرینت تماس های خود را از همراه اول گرفته ام و شوهر اون خانم هم کلیه ی تماس های ایشون رو چک کرده اند ، و ثابت شده که چیزی نبوده است ، اما ایشون فشار آورده که باید پرینت پیام های اینستا ، واتس آپ و تلگرام را هم باید بگیریم. من برای این مساله به چندین وکیل مراجعه کردم و هر کسی یه چیزی میگه ، یکی میگه میشه پرینت گرفت و یکی میگه نه نمی شه ، یک وکیل گفته 5 میلیون به من بده تا من برم برات بگیرم ، میخواستم ببینم داره درست میگه ؟؟

پاسخ برای این سوال ثبت شده است