قرارداد تأمین کنندگی چیست و چگونه باید نوشته شود!؟

قرارداد تامین کنند‌گی, تامین کننده, تولید محتوا, قرارداد تولید محتوا, قرارداد محرمانگی, قرارداد کوفاندر, قرارداد تیم فنی, قرارداد ان دی ای, مارکت‌پلیس,

 
یکی از قراردادهایی که در مرحله راه اندازی کسب و کار آنلاین باید از آن استفاده کنیم، قرارداد مربوط به تامین کنندگان یا همان قرارداد تامین کنندگی است. ما در مقالات دیگر قراردادهای ضروری پیش از راه اندازی استارتاپ یعنی قرارداد کوفاندر، قرارداد ان دی ای یا همان قرارداد محرمانگی، قرارداد تیم فنی و قرارداد تولید محتوا را توضیح داده ایم. در این مقاله برای شما همه نکات مربوط به انواع قراردادهای تامین کنندگی را شرح خواهیم داد.
 
 
آیا سلر، همان تامین کننده است؟
برخی واژۀ «سِلر» و «تأمین‌کننده» را یکسان می‌پندارند؛ ولی تفاوت دارند. سِلر کسی است که فقط محصولش را روی سایت می‌فروشد. تأمین‌کننده فقط فروشنده نیست و ممکن است تأمین‌کنندۀ خدمات یا اقلام دیگری هم باشد. همۀ کسب‌وکارها، کسب‌وکارهای خدماتی و فروشگاهی و پلتفرم‌های واسط نیازمند تأمین‌کننده و قرارداد تأمین‌کنندگی هستند.
مدل قرارداد تأمین‌کنندگی در مارکت‌پلیس به‌نوعی می‌تواند بازاریابی یا حق‌العمل‌کاری باشد. بازاریابی و معرفی برای فروش یا خدمات که البته بیشتر برای خدمات به کار می‌رود یا حق‌العمل‌کاری که بیشتر برای فروش به کار برده می‌شود. در قراردادهای تأمین‌کنندگی، پلتفرم برای معرفی کالا یا خدمات تأمین‌کننده بازاریابی می‌کند و اگر مشتری آمد و پرداختی انجام داد و در واقع معامله‌ای صورت گرفت پلتفرم درصد یا حق‌الزحمۀ خود را برمی‌دارد.
در بعضی از مدل‌های کسب‌وکاری، تأمین‌کننده پول را از مشتری می‌گیرد. مثلاً مشتری می‌گوید که آب‌گرم‌کن خانه‌اش خراب شده؛ اما نمی‌شود بدون بررسی وضعیت و خدماتی که نیاز دارد قیمت داد. باید کارشناس برود و وضعیت را ببیند، تجهیزات و قطعاتی که لازم است را بخرد و با افزودن حق‌الزحمۀ تعویض قطعات قیمت نهایی را اعلام کند. مشتری هم می‌تواند با اپلیکیشن یا سایت یا به‌صورت نقدی پرداخت کند. کسب‌وکارها باید ضمانتی از خدمات‌دهندگان بگیرند که سهم آن‌ها را بپردازند، مثلاً اگر تعمیرکار، حق الزحمه را گرفت و سهم پلتفرم را نداد، دیگر کاری را به او ارجاع نمی‌دهند یا اصلاً از قبل سفته و چک می‌گیرند.
 
تخلفات به عهده خدمات دهنده است یا پلتفرم؟
اولین نکته در قرارداد تأمین‌کنندگی، رعایت مفادی در قرارداد تأمین‌کنندگی است که در صورت تخلفِ تأمین‌کننده، امکان سلب مسئولیت از کسب‌وکار وجود داشته باشد. پیش از هر چیز باید تفاوت تخلف صنفی و جرم مشخص شود. در صورت وقوع جرم باید کسی پاسخگو باشد که آن جرم را انجام داده است. کسب‌وکاری که با تأمین کننده قرارداد دارد اگر خودش نقشی در ارتکاب جرم نداشته باشد، باید بتواند بر اساس قرارداد اثبات کند که این جرم توسط تأمین‌کننده صورت گرفته است.
تخلف صنفی با جرم تفاوت دارد، مثلاً کالا دیر ارسال شده یا مغایرت دارد یا شبیه آن چیزی نبوده که توصیف کرده‌اند. چنین مشکلاتی در مرحلۀ اول بر اساس قانون تجارت الکترونیک تخلف صنفی محسوب می‌شود و تشکل صنفی باید به آن رسیدگی کند. اگر تخلفی مصداق جرم پیدا کند مرجع رسیدگی‌کننده به آن دادسرا و دادگاه خواهد بود.
در صورت ارتکاب جرم، قرارداد می‌تواند رافع مسئولیت مدیر پلتفرم باشد؛ اما در تخلف صنفی همیشه چنین نیست. اتحادیه به مالک پلتفرم جواز داده و از او می‌خواهد که پاسخگو باشد؛ او هم می‌تواند بر اساس قرارداد از تأمین‌کننده پاسخ بخواهد و در صورت لزوم از او شکایت کند یا ضمانت‌هایش را بردارد. 
 
کالا متعلق به کیست؟
دومین نکته در قرارداد تأمین‌کنندگی، روشن کردن این موضوع است که کالا متعلق به تأمین‌کننده است یا اجازۀ فروش آن را دارد. همچنین، اگر بنای سایت به فروش کالای نو است باید در قرارداد قید شود که تأمین‌کننده حق فروش کالای دست‌‌دوم در این پلتفرم را ندارد.
چه مجوزهایی لازم است؟
سومین نکته درنظرگرفتن مجوزهایی است که تأمین‌کننده باید داشته باشد. برای مثال به سایت‌های خدماتی توصیه می‌کنیم با کسانی به‌عنوان تأمین‌کننده کار کنند که حتماً جواز اتحادیۀ سنتی را داشته باشند. فرض کنید سایتی خدماتی، فردی را برای تعمیرات به مشتری معرفی می‌کند که اصلاً چنین توانایی ندارد و چنین موضوعی او را هم با مشکل مواجه می‌کند. اتحادیه‌های سنتی و فیزیکی برای دادن مجوز، معمولاً مجوز فنی‌وحرفه‌ای را از آن فرد می‌خواهند و اگر فرد مجوز نداشته باشد باید دوره برود یا آزمون بدهد. قرار نیست کسب‌وکارهای مجازی به هرکسی اجازۀ کار بدهند؛ چون اگر فرد مجوز نداشته باشد برای کسب‌وکار هم تبعات دارد و اگر مشتری شکایت کند به او حق داده و حتی در صورت ادعای خسارت هم معمولاً رأی به تأمین خسارت می‌دهند.
پلتفرم‌های واسط، باید برای کارهایی که نیاز به مجوز دارد در قرارداد تأمین‌کنندگی قید کنند که تأمین کننده حتماً باید جواز لازم برای انجام کار را داشته باشد. در بعضی مشاغل هم نداشتن مجوز جرم محسوب می‌شود، مثلاً سایت حقوقی کسی که وکیل نیست را به‌عنوان وکیل برای مشاورۀ حقوقی و وکالت معرفی کند یا سایت پزشکی، غیرپزشکی را برای مشاورۀ پزشکی در سایت به کار گیرد. در این موارد پلتفرم‌ها باید با افرادی کار کنند که پروانۀ وکالت یا پروانۀ پزشکی داشته باشند و باید مدارکشان را هم به‌ویژه برای مشاغل خاصی مثل پزشکی و وکالت بررسی کنند.
استعلام این مدارک کار سختی نیست، بعضی از آن‌ها را آنلاین هم می‌توان استعلام کرد. مثلاً شخصی ادعا می‌کند از اتحادیۀ طلافروشان گرمسار مجوز دارد ؛ کافی است برای استعلام در اینترنت شمارۀ اتحادیۀ طلافروشان گرمسار را جست‌وجو کنید و از آن‌ها بپرسید شخصی با این مشخصات از شما جواز گرفته یا نه؟ 
مسئولیت بررسی مجوز به‌خصوص برای بعضی از مشاغل خاص، مثل پزشکی‌ یا خدمات پرستاری در منزل که با جان و سلامت مردم ارتباط دارد خیلی بیشتر است.
دربارۀ پلتفرم‌های طلا هم اتحادیۀ کسب‌وکارهای مجازی برای رفع برخی دغدغه‌های دادستانی و اتحادیۀ‌ طلا، شرط دادن جواز طلافروشی آنلاین را داشتن جواز طلافروشی از اتحادیۀ طلافروشان قرار داده است. به این ترتیب، فرد خودش باید جواز داشته باشند یا باید با طلافروشی قراردادی به‌عنوان تأمین‌کننده قرارداد ببندد، در غیر این صورت جواز طلافروشی آنلاین نمی‌گیرد.
به طور کلی بهترین شیوه برای پلتفرم‌های واسط، قراردادبستن با افرادی است که از اتحادیه‌های خودشان جواز دارند. به این ترتیب، مسئولیت پلتفرم در قبال ماهیت اجرای کار آن‌ها به حداقل می‌رسد و اتحادیۀ مربوطه هم نمی‌تواند اعتراضی بکند؛ چون پلتفرم با اعضای همان اتحادیه قرارداد بسته و باعث رونق کسب‌وکار آن‌ها می‌شود.
 
خطرات بستن قرارداد تامین کنندگی با افراد بدون مجوز
اگر پلتفرم، قرارداد تامین کنندگی را با کسی ببندد که مجوزهای لازم را ندارد، در صورت بروز هر مشکلی علاوه بر آن فرد، پلتفرم هم باید پاسخگو باشد. زیرا فضایی ایجاد کرده است که می‌تواند مصداق مادۀ 15 قانون جرائم رایانه‌ای باشد؛ یعنی تسهیل در ارتکاب جرائم رایانه‌ای. تسهیل در ارتکاب جرم نیز خودش جرم‌ انگاشته می‌شود. به این ترتیب، پلتفرم با سپردن کار به کسی که صلاحیت‌ لازم را نداشته، ارتکاب جرم را تسهیل کرده است. مجازات برخی جرم‌ها، مثل تعمیر آب‌گرم‌کن می‌تواند فقط خسارت مالی باشد؛ ولی بعضی از جرائم، مثل مسمومیت و سلب سلامت و امنیت و نمونه‌های مشابه این بسیار حساس‌اند و مجازات سنگینی دارند.
 
ملاحظات مربوط به کالاهای انحصاری
فروش بعضی از کالاها مثل کالاهای خارجی نیاز به مجوز انحصاری‌ یا مجوز نمایندگی فروش دارد. نمونه‌ای داشتیم که یکی از فروشگاه‌های اینترنتی کِرِمی را برای فروش روی سایت گذاشته و شرکتی که نمایندگی انحصاری واردات آن کِرم را داشته است شاکی شده که این کِرم را فقط من به‌صورت انحصاری وارد می‌کنم، پس یا قاچاق است یا فروش آن غیرقانونی محسوب می‌شود. پلتفرم برای دفاع از خودش قرارداد با تأمین‌کننده را به دادگاه ارائه داده تا قاضی، تأمین‌کننده را برای بررسی به دادگاه احضار کند. بنابراین، پلتفرم علاوه بر بررسی مجوزهای کاری تأمین‌کننده که در قرارداد مسئولیت آن را بر عهدۀ تأمین‌کننده می‌گذارد، باید قید کند که مجوزهای خاصی که برای کالاها لازم است هم بر عهدۀ تأمین‌کننده است.
ارتباط مواد قرارداد با اعتبار برند
در نوشتن قرارداد تأمین کنندگی باید این نکته را در نظر گرفت که برند کسب‌وکار چقدر بزرگ شده و قرارداد باید مرتبه به مرتبه سخت‌گیرانه شود. مثلا بامیلو در نسخۀ اول قرارداد تامین کنندگی از تأمین‌کننده درخواست کرده بود که اجازه دهد محصولاتش را بفروشد. در نسخۀ دو گفته بودند کالاهایت را بیاور با هم بفروشیم. در نسخۀ سه شروطی برای تأمین کننده گذاشته بودند. در نسخۀ چهار شروط سخت‌گیرانه‌تری با تضمین‌هایی برای اجرا گذاشته بودند و در نسخۀ پنج سختگیری‌ها را بیشتر کردند. این نشان می‌دهد هر استارتاپی از راه رسیده نمی‌تواند فروشگاه‌های بزرگ را الگو قرار دهد. چنین کسب‌وکاری در مرحلۀ اول باید بتواند تأمین‌کننده را مجاب کند برای همکاری نه اینکه شرط و شروط بگذارد، با شروط فروشگاه‌های بزرگ هیچ‌کس حاضر به همکاری با پلتفرم‌های تازه کار نیست.
 
تغییر سیاستها و مسئولیت دو طرف
این موضوع هم اهمیت دارد که در قرارداد‌ تأمین ‌کنندگی قید شود،‌ تأمین‌کننده باید تابع سیاست‌های پلتفرم باشد و هر زمان تغییری در سیاست‌های پلتفرم ایجاد شد به او اطلاع‌رسانی شود تا اگر همسو بود که ادامه دهند و در غیر این صورت، قرارداد اقاله می‌شود. ذیل چنین بندی باید قید شود که در صورت پایان رابطۀ تأمین‌کننده و پلتفرم، تعهدات تأمین‌کننده و پلتفرم به همدیگر و به مشتریانی که تا آن روز سفارش دادند پابرجاست.
قرارداد تامین کنندگی، باید فیزیکی رعایت شود یا به شکل مجازی هم معتبر است؟
این موضوع، نقطۀ آغاز کار ما با بامیلو بود. هلدینگ اسنپ که بامیلو هم زیرمجموعۀ آن بود با وجود همۀ وکلا و مشاورانشان به مشکلی برای قراردادها برخورده بودند. تأمین‌کنندگانشان زیاد شده بودند و می‌خواستند قراردادهایشان را آنلاین کنند. ابتدا پیشنهاد شده بود که فایل پی.دی.اف قرارداد را تأمین کننده دانلود کرده و امضا کند و با پست بفرستد. زمانی که با یکی از آن‌ها به مشکل برخورده بودند و قرارداد را آورده بودند، فرد گفته بود این امضای من نیست. مشاور دیگری گفته بود تأییدیه امضا از محضر بگیرند و بفرستند. این پیشنهادها نه‌تنها آنلاین نبود بلکه کار را هم دشوارتر از زمانی می‌کرد که فرد برای امضای قرارداد حضوری می‌آمد.
ما بسیاری از قوانین را بررسی کردیم و به استناد مادۀ10 و ماده‌ 190 قانون مدنی و مادۀ 6 و 7 قانون تجارت الکترونیک، پیشنهاد دادیم زمانی که تأمین‌کننده اطلاعاتش ثبت می‌کند به‌همراه، اسم، فامیل، کد ملی و تلفنش، ایمیلش را هم به‌عنوان اطلاعات اولیه ثبت نام ذکر کند.‌ وقتی کالایش را فروخت و پولش به حساب شما آمد، ایمیل بزنید برای «تکمیل فرایند انعقاد قرارداد و اطلاعات». پولش گیر است و کاری را که بخواهید انجام می‌دهد. شرایط و ضوابطی را که پیش از این پذیرفته بود به‌همراه قرارداد و کد فعال‌سازی برایش ایمیل می‌کنید تا از طریق آن کد اجازۀ ادامۀ فعالیت داشته باشد. در واقع قرارداد دومرحله‌ای شد؛ اما یک مرحله‌ای هم می‌تواند باشد و در همان مرحلۀ اول، قرارداد را به‌صورت آنلاین به‌همراه کد فعال‌سازی برای شخص ارسال می‌کنید.
محاکم قضایی تیک‌زدن اگریمنت‌های روی سایت را چندان نمی‌پذیرند؛ چون سِرور دست خود سایت است می‌تواند تیک بزند یا تیک را بردارد. همچنین، می‌توانند محتوا را هم تغییر دهند؛ اما وقتی قرارداد ایمیل شود و در ایمیل‌های ارسالی ما وجود داشته باشد، امکان تغییر ندارد و تاریخ انعقادش هم دقیقاً مشخص است. این شیوه چند سال است به کار گرفته شده و محاکم قضایی هم آن را پذیرفته‌اند. لینکی که از طریق ایمیل ارسال می‌شود و از طریق آن وارد سایت می‌شوند، نشان‌دهنده رضایت آن‌هاست و قانون تجارت الکترونیک هم این را پذیرفته است.
 
مسئولیت محتوای سایت با چه کسی است؟
درباره تولید محتوا در مقاله دیگری به طور کامل توضیح داده ایم اما موضوع بارگذاری محتوا در قرارداد تأمین‌کنندگی هم اهمیت دارد. محتوا را چه کسی قرار است بارگذاری کند؟ پلتفرم یا تأمین‌کننده. اگر قرار است تأمین کننده محتواگذار هم باشد باید تمام ویژگی‌هایی که در قرارداد تولید محتوا و بارگذاری محتوا گفتیم را در این قرارداد هم قید کنیم. 
بهتر است تأمین‌کننده محتواگذار هم باشد چون در غیر این صورت برای هر کالا باید مجوزهای آن را بررسی کنید و از تأمین‌کننده تأییدیه بگیرید. اگر محتوای اشتباه بدهند، نمی‌توان اثبات کرد اشتباه از طرف آن‌ها بوده است. اگر قرار باشد بارگذاری را پلتفرم انجام دهد، تمام مسئولیت‌های احراز هویت و تأیید مجوزها باید به‌صورت فیزیکی روی کاغذ انجام شود تا در صورت هر نوع شکایت مسئولیت آن بر عهدۀ تأمین‌کننده باشد.