جعل رایانه ای چیست و چه عواقبی را به همراه دارد ؟

جعل رایانه‌ای, جرایم رایانه‌ای, مجازات جعل رایانه‌ای, جرم جعل رایانه‌ای,

این روزها با پیشرفت تکنولوژی و دنیای ارتباطات و به دنبال آن همه گیری استفاده از فضای مجازی و اینترنت، تحول بزرگی در شیوه‌ی زندگی و نحوه انجام کارها صورت گرفته است و رایانه‌ها و انواع سیستم‌های هوشمند به ابزارهای اساسی زندگی بشر تبدیل شده‌اند.
پا به پای این انقلاب و با پیدایش کسب و کارهای جدید، ارتباطات گسترده اجتماعی و فعالیت‌های تجاری برون مرزی، شاهد افزایش جرائم مربوط به فضای رایانه‌ای هستیم که در نتیجه نا آگاهی و اطلاعات محدود مردم از این فضا و حضور افراد سودجو و نا اهل به وجود آمده است. 
همان طور که در دنیای واقعی شاهد کلاهبرداری و تقلب و جعل هستیم؛ در دنیای مجازی هم این جرائم به وفور دیده می‌شود.
یکی از این جرائم مهم و متأثر از استفاده گسترده از رایانه‌ها، جرم جعل رایانه‌ای است.
 
 
 
جعل رایانه‌ای در واقع همان جعل به معنای سنتی و واقعی آن است؛ به این معنی که به هر گونه ساختن یا تغییر آگاهانه نوشته و یا سند، ساختن امضا، الحاق، محو، اثبات یا دست بردن در سند بدون اجازه صاحب آن برای استفاده خود یا دیگری و به قصد ضرر زدن به غیر، گفته می‌شود؛ با این تفاوت که از طریق کامپیوتر انجام می‌گیرد و اسناد و مدارکی را ایجاد می‌کند که به صورت مجازی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
 
 
جعل رایانه‌ای چگونه صورت می‌پذیرد؟
در واقع برای این که به انجام کارهایی که در تعریف جعل سنتی و جعل رایانه‌ای آمده است عنوان مجرمانه تعلق بگیرد؛ شرایطی نیاز است.
جرم جعل رایانه‌ای به این صورت انجام می‌گیرد که جاعل اطلاعاتی غلط و یا به صورت غیر قانونی و غیر مجاز را وارد سیستم رایانه می‌کند و یا این که اطلاعاتی را که وجود دارد دست کاری می‌کند و تغییر می‌دهد.
البته که برای جرم شمردن و غیر قانونی بودن این عمل، این شرط وجود دارد که جاعل حتماً قصد استفاده از این اطلاعات و ضرر زدن به دیگری را داشته باشد و بخواهد که از آن سند و مدرک در جایی استفاده کند.
به طور مثال شخص در مراجع قضایی، اداری و مالی و حقوقی سندها و مدارک الکترونیکی را دست کاری می‌کند و واقعیت را تغییر می‌دهد، این کار در واقع همان جعل رایانه‌ای است.
از مهم ترین و بیشترین زمینه‌هایی که جرم جعل رایانه‌ای در آن صورت می‌گیرد؛ قراردادهای الکترونیکی است که با استفاده از امضای مجازی و الکترونیکی منعقد می‌شود.
جاعل و افراد سودجو و متقلب می‌توانند بندهای قرارداد، مبلغ و دیگر شرایط ذکر شده در قرارداد را با استفاده از رایانه به نفع خود تغییر دهند؛ دقیقاً به دلیل این که این تغییرات با استفاده از کامپیوتر و در فضای مجازی رخ می‌دهد و برگه و کاغذی وجود ندارد، به آن جعل رایانه‌ای می‌گویند.
 
آیا جعل رایانه‌ای در قانون ایران جرم انگاری شده است؟
همان طور که گفته شد جعل رایانه‌ای یکی از 29 مصداقی است که برای جرائم رایانه‌ای به صورت جداگانه در قانون جرائم رایانه‌ای مصوب 89 به آن پرداخته شده است.
به جرم جعل رایانه‌ای و مصادیق آن در سال 1382 در قانون تجارت الکترونیک و همچنین در سال 1389 در قانون جرائم رایانه‌ای به طور کامل اشاره شده است.
در ماده 68 قانون تجارت الکترونیک مصادیق آن در نظر گرفته شده است و کامپیوتر را یکی از واسطه‌های جعل رایانه‌ای در نظر گرفته لست. به این صورت که اگر کسی با گوشی موبایل خود این اقدامات را انجام دهد باز هم مشمول همین ماده خواهد شد و بر همین اساس مجازات خواهد شد.
پس منظور از رایانه فقط کامپیوتر نیست؛ به هر وسیله‌ی الکترونیکی که قدرت پردازش اطلاعات داشته باشد و به واسطه آن بتوان داده‌ها را تغییر داد، اطلاق می‌شود.
در ماده 6 قانون جرایم رایانه‌ای نیز به تعریفی دقیق از جرم جعل نپرداخته است و باز هم مصادیق آن را ذکر کرده است.
عده‌ای از حقوقدانان معتقدند که ماده 6 ماده 68 قانون تجارت الکترونیک را نسخ می‌کند؛ اما باید گفت که این دو ماده با این که در بعضی از مصداق‌هایشان با هم متفاوت هستند، اما در نهایت تکمیل کننده یکدیگرند.
و این قسمت از قانون مصوب ما که در زمینه جرایم رایانه‌ای است؛ با این که به معقوله‌ای جدید می‌پردازد ولی بسیار جامع و کامل است.
شاید سختی که در راه تشخیص و پیگیری و اجرای حکم این جرایم وجود داشته باشد؛ مربوط به رویه قضایی بی تجربه و نوپا، وسعت و گستردگی این گونه جرايم، دشواری تشخیص جعل و همینطور پیدا کردن مجرمین مجازی باشد.
 
مجازات جرم جعل رایانه‌ای برای اشخاص حقیقی و حقوقی چیست؟
در ماده 6 قانون جرایم رایانه‌ای یا همان ماده 734 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 در مورد جرم جعل رایانه‌ای صحبت شده است.
با توجه به ماده 6 هر کس که در مورد یکی از مصادیق گفته شده در ماده 68 تجارت الکترونیک و 6 جرایم رایانه‌ای، جاعل شناخته شود؛ به حبس از یک تا پنج سال یا به جزای نقدی از بیست تا یک صد میلیون ریال و یا هر دو مجازات بالا محکوم خواهد شد.
باید این نکته را هم اضافه کرد که با توجه به ماده 27 قانون جرایم رایانه‌ای، اگر هر یک از این عناوین مجرمانه را یکی از کارکنان دولتی، سازمان‌های دولتی و عمومی و یا یکی از اعضای نیروهای مسلح به واسطه شغل و سمت خود مرتکب شود؛ تشدید مجازات را برایش به همراه خواهد داشت.
به طور قطع در کنار این مجازات‌ها، اگر جعل باعث ایجاد ضرر مالی یا جانی یا هر خسارتی شده باشد، به جبران آن نیز محکوم خواهد شد تا حق کسی در این بین ضایع نشود.
از نکاتی که باعث می‌شود این قوانین را کامل حساب کرد؛ این است که مجازات جعل رایانه‌ای علاوه بر اینکه برای اشخاص حقیقی است، برای اشخاص حقوقی و شرکت‌ها نیز قابل اجرا است.
مجازات شخص حقوقی مرتکب جعل رایانه‌ای برای بار اول پرداخت سیصد تا ششصد میلیون ریال و تعطیلی و تعلیق شرکت به مدت یک تا 9 ماه خواهد بود و در صورت تکرار جعل مجازات افزایش پیدا خواهد کرد.
 
برای پیگیری موضوع پرونده های جعل رایانه ای میتوانید از مشاورین و وکلای تخصصی یسرا کمک بگیرید.